Zeytinyağı Fabrikası’nın Tarihi Bacası Tescillendi

Koruma Bölge Kurulu’nun 30 Nisan 2026 tarih ve 20010 sayılı kararıyla alınan tescil kararında, söz konusu yapı kalıntılarının endüstriyel miras niteliği taşıdığı belirtilerek “taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine ve yapı grubunun 2. Grup olarak belirlenmesine” karar verildi.

1950 yılında Gümüşkesen Zeytinyağı Fabrikası ile birlikte inşa edilen baca, erken Cumhuriyet döneminin sanayi ve teknoloji alanındaki önemli yapılarından biri olarak değerlendiriliyor. Fabrikadan geriye kalan baca ve bazı yapı izleri, Milas’ın sanayi geçmişine ışık tutan ender örnekler arasında yer alıyor.

Tescil sürecinin, daha önce yıkılan Sağıroğlu Zeytinyağı Fabrikası bacasının ardından benzer bir kaybın yaşanmaması amacıyla başlatıldığı öğrenildi. Zekeriya Gümüşkesen’in varislerinden birinin talebi üzerine 22 Aralık 2025 tarihinde Koruma Kurulu’na yapılan başvuru sonucunda yaklaşık dört ay süren inceleme sürecinin ardından tescil kararı çıktı.

Edinilen bilgilere göre, tescil kararı alınmamış olsaydı, Kışla Caddesi’nden başlayarak Karadeveci Zeytinyağı Fabrikası ve Sar Yapı tarafından yapılan binaların arasından geçirilen yolun devamında kalan tarihi baca da yıkım tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktı. Daha önce aynı güzergâhta bulunan bir başka baca yol çalışmaları nedeniyle ortadan kaldırılmıştı.

Tarihi bacanın ön kısmındaki duvarda bulunan kırmızı işaretlerin de planlanan yol güzergâhını gösterdiği ifade edilirken, alınan tescil kararıyla yapının korunmasının güvence altına alındığı belirtildi.

Kent tarihine sahip çıkılması gerektiğini vurgulayan kültür mirası savunucuları, Milas’ın tarihi ve kültürel değerlerinin korunması için daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerektiğine dikkat çekti. Son yıllarda birçok tarihi yapının çeşitli nedenlerle yok olduğunu belirten vatandaşlar, yerel yönetimlerin ve ilgili kurumların koruma çalışmalarını artırmasının büyük önem taşıdığını ifade etti.

Milas’ın sanayi geçmişinin önemli tanıklarından biri olan tarihi baca, alınan tescil kararıyla gelecek kuşaklara aktarılacak kültürel miraslar arasındaki yerini korumaya devam edecek.