Zeytinin Faydaları

Yaklaşık bir ay önce bir Resmi Gazete’de, Türkiye’de zeytine ve zeytinciliğe dair verilen tüm emekleri heba edecek bir karar yayınlandı: “Ülkenin elektrik ihtiyacını karşılamak üzere yürütülen madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı olan alanlara denk gelmesi ve faaliyetlerin başka alanlarda yürütülmesinin mümkün olmaması durumunda madencilik faaliyeti yürütecek kişinin faaliyetlerin bitiminde sahayı rehabilite ederek eski hale getireceğini taahhüt etmesi şartıyla Genel Müdürlük tarafından belirlenen çalışma takvimi içerisinde zeytin sahasının madencilik faaliyeti yürütülecek kısmının taşınmasına, sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilecek.” Bu kararın yüz binlerce zeytin emekçisi insanı işsiz bırakabileceği, zeytin arazilerindeki bütünlüğü ve verimi geri dönülemez bir şekilde bozabileceği, ülke genelinde bir yağmalanmaya ve tahribata yol açabileceği ise pek çok kurum ve kişi tarafından dile getirildi.
Bu karara itirazlar ve eleştiriler sürerken de, kararda yer alan bahanelerle gerçekleştirilen talanlara şahit olduk birkaç haftadır. Gerçi bu ilk deneme değil, daha önce de “sadece taşınacak, kıyım söz konusu değil” ya da “bölge rehabilite edilecek, artık teknoloji ve planlama sayesinde bu yapılabiliyor” bahaneleri ile zeytin arazilerine bir şekilde göz konmuştu. Ama kamuoyu baskısı, süregelen mahkemeler ile geri çekilmeler ve iptaller sağlanmıştı.
Madem zeytin arazilerinin yok olmasına ve zeytinciliğin göz göre göre bitirilmesine karşıyız, bu yazıda zeytinin faydalarını tekrardan hatırlayabiliriz diye düşündüm. Ama öyle klasik saç uzatır, kan yapar, kalbi korurlarla vakit kaybetmeyelim de, zeytinin ve zeytinciliğin diğer faydalarından konuşabiliriz.
Zeytin, insanlara emeğin ne olduğunu öğretir. Zeytin ağacından çıkan her bir ürün, hepimizin bildiği gibi insan eli ile her aşamada emek göstererek harcanır. Nasıl yoğun bir emekle üretildiği bilindiği için israf edilmez, korunur, saklanır. Benim düzenli olarak zeytin toplamaya gitmişliğim yoktur. Tatil dönemlerim ve okulumdan bir müsaitlik kaldığı sürece senede birkaç kez zeytin toplamaya ya da ağaç budamaya gidiyorum. Daha önce hiç gitmemiş olanlara da en azından bunu tavsiye ediyorum. Sadece bir günlüğüne bile olsa orada bulunup sabahtan akşama dek her bir ağaçla, yere düşen her bir zeytin tanesiyle nasıl ilgilenildiğini görmek gerekli diye düşünüyorum. Bence zeytinin en büyük faydalarından biri bu. Zeytincilikle uğraşanların nasıl emek gösterdiğini bilen biri, bugünlerde alınan talan kararlarının da karşısında duracaktır eminim.
Zeytinin bir diğer faydası da bence sabrı öğretmesi. Doğada yüzlerce yıl bulunabiliyorlar, her türlü hava olayına karşı direnebiliyorlar. Ancak her sene istenilen düzeyde ürün veremeyebiliyorlar. Sabırla üretime devam etmek, ağaca her dönem gereken iyileştirmeyi yapmak gerekiyor. O sene işler yolunda gitmese, istenen hasat alınmamış olsa bile zeytinciliğe devam gerekiyor ileriki seneler için. Ağaçla birlikte sabır göstermek gerekiyor kısacası. Zeytinciliğin ne kadar sabır gerektirdiğini bilen biri, ağaçların oradan oraya taşınmasıyla, zeytin arazilerinin sözde “rehabilite” edilecek olmasıyla bu düzenin bozulacağını bilir. Yüzlerce yıl, onlarca ağaca ev sahipliği yapmış arazilerin, sırf bir maden hırsı uğruna hiç edilecek olmasına göz yummaz.
Tabii zeytinin faydaları saymakla bitmez de, son olarak da şunu eklemek istiyorum: Zeytin iyiyle kötüyü ayırt etmemizi sağlar. Eğer karşınızda iki farklı görüş varsa ve bu görüşlerden biri doğayı talandan, yıkımdan, tahribattan yanaysa; sürdürülebilir ve çevre dostu olmayanların hırsı peşindeyse; biraz daha rant elde etmek için yüz yıllardır süregelen ne varsa bir çırpıda bitirmeye hazırsa, siz gönül rahatlığı ile bu görüşün karşısında durmayı tercih edebilirsiniz. Zeytin doğanın kendisidir; topraktan, insanlıktan yanadır. İyi ile kötüyü belirlemek ve taraf seçmek istersek, doğadan yana durmamız yeterlidir.